Mặt bung mặt vít motor điện

Trong motor điện (đặc biệt là motor 1 pha), mặt bung và mặt vít là hai bộ phận chính tạo thành công tắc ly tâm (centrifugal switch).

Nhiệm vụ cốt lõi của chúng là ngắt tụ khởi động ra khỏi mạch điện sau khi motor đã đạt đến một tốc độ quay nhất định (thường là khoảng 70-80% tốc độ định mức) để bảo vệ tụ và giúp motor vận hành ổn định.

Cấu tạo và Vị trí

Hệ thống này gồm hai phần tách biệt nhưng hoạt động phối hợp:

Mặt bung (Phần quay): Là bộ phận cơ khí gắn trực tiếp trên trục (cốt) của rotor. Nó bao gồm các quả văng và lò xo đàn hồi.

Mặt vít (Phần tĩnh): Là một tấm có hai tiếp điểm điện, được gắn cố định vào nắp sau hoặc thân motor (stator).

Nguyên lý hoạt động

Quá trình đóng ngắt diễn ra hoàn toàn tự động dựa trên lực ly tâm:

Trạng thái nghỉ: Lò xo trên mặt bung kéo các quả văng vào trong, ép vào mặt vít làm hai tiếp điểm đóng lại. Lúc này, tụ đề được kết nối vào mạch để hỗ trợ motor khởi động.

Trạng thái quay: Khi motor đạt tốc độ cao, lực ly tâm làm các quả văng của mặt bung "bung" ra ngoài. Cơ cấu này sẽ rút lại hoặc đẩy ra tùy thiết kế, khiến mặt vít không còn bị ép nữa.

Ngắt mạch: Hai tiếp điểm trên mặt vít hở ra, ngắt tụ đề khỏi mạch điện. Motor lúc này chỉ chạy bằng cuộn dây chính.

Phân loại phổ biến

Tùy vào công suất và tốc độ của motor mà người dùng cần chọn loại phù hợp:

Kích thước cốt: Phổ biến các cỡ trục 14mm, 16mm, 19mm, 25mm, 28mm, 30mm, 32mm.

Tốc độ: Có loại dành cho motor tua nhanh (2 cực, ~2800-3000 vòng/phút) và tua chậm (4 cực, ~1400-1500 vòng/phút).

Số lượng lò xo: Thường gặp loại 2 lò xo hoặc 4 lò xo để đảm bảo độ nhạy ly tâm.

Dấu hiệu hư hỏng

Motor không khởi động được (chỉ kêu ù ù):

Có thể do mặt vít bị bẩn, cháy rỗ tiếp điểm hoặc lò xo mặt bung bị yếu không ép được tiếp điểm.

Cháy tụ đề: Nếu mặt bung bị kẹt không ngắt được mặt vít khi motor đã chạy nhanh, tụ đề sẽ bị ngâm điện quá lâu dẫn đến nổ hoặc cháy tụ.